Hoe help je kinderen hun plek te vinden in een wereld die steeds uitdagender wordt? Met het burgerschapsproject ‘Weet wat je zegt’ helpen vier musea bovenbouwleerlingen uit het basisonderwijs zich voor te bereiden op de overstap naar de middelbare school. In het project gaan leerlingen in debat over thema’s als vrijheid, gelijkheid en religie. Aan de hand van de museumcollecties ontdekken ze verschillende perspectieven. Zo creëren ze meer begrip voor elkaar en de wereld om hen heen.
Andere perspectieven leren kennen via feestdagen
Verdieping in maatschappelijke thema’s, sociaal-emotionele vaardigheden trainen én beter leren samenwerken: leerlingen uit groep 7 en 8 doen het allemaal in het burgerschapsproject ‘Weet wat je zegt’. Het project is onderdeel van de samenwerking Feest! Weet wat je viert, waarin kinderen kennismaken met verschillende tradities en religies aan de hand van feestdagen. Die kennis helpt ze meer respect te ontwikkelen voor elkaar en de diverse wereld waarin we samenleven.
Het Feest!-initiatief is inmiddels uitgegroeid tot een netwerk van elf musea in Nederland en een in Suriname. Iedere museumlocatie biedt een eigen presentatie en diverse onderwijsprogramma’s aan over de feestdagen. Ook online kunnen scholen terecht voor meer informatie en lesmateriaal via www.weetwatjeviert.nl.
Uitbreiding voor prijswinnend project
Dit schooljaar is het burgerschapsproject, waarmee Museum Catharijneconvent in 2019 de Museumeducatieprijs won, voor het eerst op meerdere locaties te volgen. Naast Utrecht kunnen basisscholen (gratis) meedoen in Zuiderzee Museum Enkhuizen, de Schoolkerk in Groningen en het Fries Verzetsmuseum in Leeuwarden. Met de focus op het ontwikkelen van burgerschap, empathie en sociaal-emotionele vaardigheden, en door de unieke koppeling met kunst en erfgoed, onderscheidt het project zich van vergelijkbare initiatieven in het onderwijs. De scholen in de vier regio’s kunnen dankzij diverse sponsoren gratis deelnemen aan ‘Weet wat je zegt’.
In het tweedelige project leren kinderen de fijne kneepjes van het debatteren. Hoe kies je de juiste argumenten en waar in het debat breng je die in? Wat is er nodig om je standpunt overtuigend te verdedigen? Hoe werk je zo goed mogelijk samen? Met een op maat gemaakte training gaan de klassen hier in het museum mee aan de slag. Met speciaal ontwikkeld lesmateriaal oefenen de leerlingen op school verder als voorbereiding op ‘het echte werk’: de voorronde. Daarin nemen twee klassen van verschillende basisscholen het tegen elkaar op aan de hand van drie stellingen. Om te stimuleren dat de kinderen zich in meerdere perspectieven verplaatsen, wordt ter plekke bepaald welk team een standpunt voor of tegen iedere stelling inneemt. De klassen die tijdens de voorrondes het beste teamwork laten zien, mogen door naar de feestelijke finale. Deze vindt onder begeleiding van een ervaren jury en debatleider plaats in het stadhuis.
Je eigen plek ontdekken op weg naar de volgende fase
De burgerschapsvaardigheden die leerlingen in de verschillende onderdelen opdoen, passen goed bij de fase op weg naar de middelbare school. Zeker in een snel veranderende samenleving waarin identiteit, polarisatie en vooroordelen een grote rol spelen. ‘Weet wat je zegt’ leert ze te reflecteren op hun eigen en andere opvattingen, met respect voor andere meningen, achtergronden en perspectieven.
Leerkrachten roemen de effecten van deelname. Zoals docent Esther van basisschool De Velduil het verwoordt: ‘Leerlingen leren naar elkaar luisteren en argumenten te noemen in plaats van alleen ‘gevoel’. Ook al ben je het niet eens, je leert je inleven in de ander. Dat we dat in het museum doen maakt het extra speciaal.’ Docent Wouter van OBS De Brug sluit zich daarbij aan: ‘Ik kan merken dat de leerlingen sinds het debat beter naar elkaar luisteren. (…) Er is meer openheid naar elkaar ontstaan.’
Uitbreiding via landelijke en regionale samenwerking
Vanuit het Feest!-netwerk sluiten vier partners aan. Mogelijk volgen de komende jaren meer locaties. Hoewel het burgerschapsproject overal dezelfde succesvolle bouwstenen zal hebben, legt ieder museum vanuit de eigen collectie een inhoudelijk accent. Ook regionaal wordt er samengewerkt: op iedere locatie zijn verschillende maatschappelijke organisaties betrokken. Zo werken Museum Catharijneconvent en het Fries Verzetsmuseum onder meer samen met het Bevrijdingsfestival, is in Groningen het Discriminatie Meldpunt betrokken en heeft Zuiderzee Museum Enkhuizen de Jeugdadviesraad als partner.
‘Weet wat je zegt’ gaat in september van start en loopt tot eind april 2024. Meer informatie over het project en de Feest!-samenwerking is te vinden op: www.weetwatjeviert.nl/burgerschapsproject.
